Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema Kısmı Dr. Öğr. Üyesi Denizcan Kabaş, televizyonun geleceğine ait değerlendirmelerde bulundu.

Televizyonlar gelecekte bir aygıttan çok bir erişim yüzeyine dönüşecek

Dr. Öğr. Üyesi Denizcan Kabaş, televizyonların yerini taşınabilir aygıtlara bırakıp bırakmayacağına ait, “Televizyonun büsbütün ortadan kalkacağını düşünmüyorum fakat bugünkü haliyle de devam etmeyeceği kesin. Televizyon artık bir aygıttan çok, bir ‘erişim yüzeyi’ ne dönüşüyor. Konutlarımızda büyük bir ekran olarak var olacak lakin işlevi değişecek. Mevcut aygıtlar ve kullanım pratikleri düşünüldüğünde dijital platformlar, oyun konsolları, toplumsal medya içerikleri ve canlı yayınların birleştiği çok katmanlı bir yapı yakın gelecekte televizyonun yeni tarifini oluşturacak. Yani hasebiyle asıl odaklanılacak olan ‘televizyon kalacak mı?’ değil; ‘neye dönüşecek?’ sorusu. Televizyon yirmi yıl sonra da meskendeki en büyük ekran olarak ehemmiyetini koruyacak lakin o ekrana gelen içerik, klâsik yayın mantığından çok platform merkezli olacak.” dedi.

“Televizyon öldü/ölmedi” tartışmaları nereye gidiyor?

Televizyonun ölüp ölmediği tartışmalarını da pahalandıran Dr. Öğr. Üyesi Kabaş, şunları söyledi:

“Bu tartışmayı irtibat ve medya araçlarının her bir evresinde tekrar tekrar gördük. Radyo için de sinema için de benzeri telaffuzlarla karşılaşıldı. Hakikaten hiçbiri ölmedi, en azından her şeyiyle ortadan kalkmadı, yalnızca biçim değiştirdi. Bugün televizyon için de ‘öldü’ denilen devrin içerisinde olabiliriz lakin aslında olan şey şu: Televizyonun 20. yüzyıldaki merkezi pozisyonu sona erdi. Bu da epeyce doğal. Dijital çağ, izleyiciyi tek istikametli bir akıştan kurtardı ve seçenekler epeyce çeşitlendi. Televizyonun inhisarı dağılmış oldu ve bu medya ekosistemi çerçevesinde bir açıdan demokratikleştirici bir kırılma. Münasebetiyle ‘ölüm’ değil, ‘yer değiştirme’ kelam konusu. Olağan ki bu durumun yalnızca optimist bir taraftan değil eleştirel perspektiften de ele alınması gerekecektir.”

Ev içi ortak izleme geleneği sürecek… 

Gelecekte televizyonun fizikî formuna ait de açıklamalarda bulunan Dr. Öğr. Üyesi Kabaş, “Televizyonun fizikî hâli daha geçirgen olacak; duvarı büsbütün kaplayan paneller, holografik yansıtıcı yüzeyler, artırılmış gerçeklik katmanları… Bunların birçoğunu aslında deneyimleyebiliyoruz. Fakat burada kritik olan teknolojinin yapısal özelliğinden çok, birlikte izleme pratiğinin sürdürülmesi. Beşerler hâlâ tıpkı yerde tıpkı şeyi izlemekten keyif alabiliyor. Farklı ekranlarda izlenen içerikler bile bir noktada ortak paylaşıma giriyor. Eş vakitli izleme pratikleri de yeniden en temel iletişimsel aksiyonlardan olan ‘izlendiği sırada üzerine konuşmayı’ sürdürüyor. Hasebiyle ekran biçim değiştirse de ‘ev içi ortak izleme’ geleneği sürecek. Televizyonun geleceği biraz da bunun üzerine inşa olacak; tıpkı anda hem şahsileştirilmiş hem de kolektif bir ekran tecrübesi.” diye konuştu.

Dijital platformlar televizyon ekosisteminin yeni merkezleri oldu

YouTube, TikTok, Netflix üzere platformların artık televizyonun rakibi değil televizyon ekosisteminin yeni merkezleri olduğunu lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Kabaş, şöyle devam etti:

“Tehditten çok zarurî bir dönüşüm baskısı yaratıyorlar. Genç izleyici ritmi hızlandı, dikkat mühleti daraldı ve içerik tüketimi ‘süreklilikten’ fazla ‘anlık fragmanlar’ mantığına geçti. Klâsik televizyon tüm yapısıyla bunun dışında kalırsa görünmez hâle gelecek. Hasebiyle bir bütün olarak düşünmek, geleceği somutlaştırma ismine ehemmiyet taşıyor. Klasik haber içeriklerinde toplumsal medya mecralarındaki formatlara yer verilmesi, klasik televizyon kanallarının bu mecralara uygun içerikler üretmesi ve televizyon kanallarının toplumsal medya etkileşimli bir anlayışı işler kılmaya çalışması bunun bir karşılığı olmakta. Netflix’in dramatik yapıyı dönüştürmesi, YouTube’un kendi cins ve anlatı biçimlerini bedel iktisadına yerleştirmesi, TikTok’un ritmi belirlemesi üzere örnekler de televizyon olarak tanımladığımız aygıt, biçim ve akış yapısını yine tanımlayan süreçler. Velhasıl televizyon platformları tehdit olarak görürse kaybedeceğini zati evvelki yıllarda deneyimledi artık ise bu alana entegrasyon fırsatı olarak yaklaşıyor ve hâliyle dönüşüyor.”

Dijital alandaki lineerlik yeni biçimlere evriliyor

Lineer yayının hâlâ güçlü olduğu iki alana yaslandığına işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Kabaş, “İlk olarak bu yayın anlayışı ‘canlılık’ ile eşleşiyor. Son dakika gelişmeleri, haber, spor müsabakaları, birtakım yarış tipleri, seçim ve gibisi periyotları takip etmek canlılık içerisinde manalı bir faaliyete dönüşüyor. Bir öbür dinamik de rutin oluyor. Televizyonu açtığımızda o saatte neyle karşılaşacağımıza dair genel bir bilgimiz bulunması, rastgele bir gelişme olduğunda televizyon haber kanallarının bize bu olayı/durumunu göstereceğini bilmemiz, günün akışına paralel içerik çeşitlerinin devamlılığı üzere mevzular burada karşılık buluyor. Hasebiyle bu iki alan, televizyonun varlığı ve kıymetinin sürekliliğini sağlıyor. Fakat dramatik içerik, belgesel, cümbüş ve genç izleyicinin takip ettiği formatlarda lineer akışın manası giderek azalıyor. Belli canlı yayın formatları içerisinde dijital alandaki lineerlik ise yeni biçimlere evriliyor. Dolayısıyla televizyonu yakın bir gelecekte hibrit bir form bekliyor: hem program akışı sürecek, canlı yayınlar devam edecek hem de izlerken durdurabildiğimiz, geri sardığımız ve ek ögeleri interaktif bir formda kullanabildiğimiz modüler bir içerik kozmosu yaygınlaşacak.” dedi.

Mobil ekran bırakılmayacak, büyük ekran terk edilmeyecek

Gençlerin taşınabilir ekranları tercih etmesinin televizyonun yaşlı jenerasyon aracına dönüşeceği tarafındaki görüşlere de değinen Dr. Öğr. Üyesi Kabaş, kelamlarını şöyle tamamladı:

“Mobil ekran tercihinin nedeni yalnızca televizyonun kendisiyle ilgili değil yeni jenerasyonların mobilite, sürat ve çoklu uygulamaya alışmış olması. Bu, televizyonun daha geç nesillere sıkışacağı manasına gelmiyor. Yirmi yıl sonra televizyon gençler için nostaljik bir obje değil çoklu kullanım tecrübesinin bir manada büyük ekrandaki sürümü olacak. Gençler taşınabilir ekranı bırakmayacak ancak büyük ekranı büsbütün terk etmeyecek. Burada da dönüşen şey içeriği hangi bağlamda tükettiğimiz. Televizyon her devir olduğu üzere izleyici olgusuyla karşılıklı bir bağlantı içerisinde. Bu ilgi bugün için çok daha kırılgan, geçişken ve etkileşimli. Münasebetiyle bugünkü gençler, televizyonu da tekrar biçimlendirecek kuşak.”

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı