Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Yasemin Yalçın, dijital çağda yaygınlaşan tek taraflı (parasosyal) alakaların insan psikolojisi ve vücudu üzerindeki olumsuz tesirlerinden bahsetti.

Tek taraflı bağlar, inançlı ve denetim edilebilir olduğu için daha çok tercih ediliyor! 

Dijital çağda insan bağlantılarının görünürde artarken, ‘gerçek’ yakınlığın giderek azaldığına dikkat çeken Klinik Psikolog Yasemin Yalçın, “Sosyal medya, ekranlar ve yapay zekâ aracılığıyla kurulan bağlar şahsa daima bir ulaşılabilirlik hissi sunuyor; lakin bu temas birçok vakit karşılıklılıktan ve derinlikten mahrum kalıyor.” dedi.

Bu bağlanma biçiminin psikolojide ‘parasosyalleşme’ olarak isimlendirildiğini aktaran Yalçın, “Kişinin bir ekran figürüyle, bir içerik üreticisiyle ya da yapay zekâ ile kurduğu bu tek taraflı ilgiler, inançlı ve denetim edilebilir olduğu için giderek daha fazla tercih ediliyor.” biçiminde konuştu.

İnsan psikolojisi sırf inançla değil, karşılıklı etkileşimle gelişir!

Parasosyal bağların reddedilme ve hayal kırıklığı riskini azalttığına işaret eden Klinik Psikolog Yasemin Yalçın, “Kişi incinmeden, gayret göstermeden ve belirsizliğe girmeden bir yakınlık hissi yaşayabiliyor.” dedi.

Ancak insan psikolojisinin sırf inançla değil, karşılıklılıkla geliştiğini söz eden Yalçın, gerçek münasebetlerin temas, duygusal karşılık ve birlikte regülasyon gerektirdiğini; bu ögeler olmadığında, kişinin kendini ilgide hissediyor olsa bile derin bir bağdan mahrum kalabildiğini lisana getirdi.

Kişi farkında olmadan konfor alanını daraltıyor! 

Uzun müddet gerçek bağlantılardan uzak kalındığında zihinsel ve duygusal seviyede bir sakinlik ortaya çıkabildiğini vurgulayan Klinik Psikolog Yasemin Yalçın, şöyle devam etti:

“Hayata karşı isteksizlik, karar vermekte zorlanma, erteleme davranışları ve içsel boşluk hissi bu sürecin sık görülen yansımaları ortasında yer alıyor. Hisler yüzeyde kalıyor; kişi bir şeylere bağlı hissederken tıpkı anda yalnızlık duygusu yaşayabiliyor. Yakınlık gereksinimi tam olarak karşılanmadığı için gerçek bağlar yorucu, talepkâr ve riskli algılanmaya başlıyor. Bu durum ilişkisel alanda da belirginleşiyor. Karşılıklı bağ kurmak yerine izlemek, takip etmek ve aralıkta kalmak daha kolay geliyor. Küçük hayal kırıklıkları bile güç tolere edilir hâle gelirken, münasebet kurma isteği yerini geri çekilmeye bırakabiliyor. Böylelikle kişi farkında olmadan konfor alanını daraltıyor.”

Duygular tabir edilemediğinde, vücut konuşmaya başlar! 

İnsan vücudunun ise bu temas eksikliğine kayıtsız kalamadığını aktaran Yalçın, “Sinir sistemi; dokunma, göz teması, ses tonu ve duygusal karşılık üzere canlı ilişkisel uyaranlarla düzenleniyor.” dedi.

Bu muhtaçlıklar karşılanmadığında ise vücudun devreye girdiğini söz eden Yalçın, “Nedeni açıklanamayan ağrılar, kronik yorgunluk, sindirim sorunları, kas gerginlikleri, çarpıntı ve nefes darlığı üzere psikosomatik belirtiler bu süreçte artış gösterebiliyor. Hisler söz edilemediğinde ya da münasebet içinde yaşanamadığında, vücut konuşmaya başlıyor.” açıklamasını yaptı.

İnsan, temas ederek ve karşılık bularak var olur! 

Yapay zekâ ile kurulan bağların bu noktada dikkat alımlı bir alan oluşturduğunun altını çizen Klinik Psikolog Yasemin Yalçın, “Yargılamayan, her vakit ulaşılabilir ve kırıcı olmayan bir ilgi tecrübesi sunması, bu bağları cazip hâle getiriyor.” dedi.

Ancak insan hudut sisteminin sırf bir diğer canlı hudut sistemiyle düzenlenebildiğini kaydeden Yalçın, kelamlarını şöyle tamamladı:

“Yapay bağlar süreksiz bir rahatlama sağlayabilir; kalıcı istikrar ve düzgünlük hâli ise gerçek ve karşılıklı ilgilerle mümkün oluyor. Yakın alaka kurmak romantik bir beklenti değil, ruhsal ve biyolojik bir gereksinimdir. Zihinsel, duygusal ve bedensel uygun oluşu değerlendirirken sadece gerilim seviyesine değil; kişinin nasıl bağlandığına, nerede temastan kaçtığına ve hangi alanlarda yalnız kaldığına da bütüncül bir bakışla yaklaşmak gerekir. İnsan sırf izleyerek değil, temas ederek ve karşılık bularak var olur.”

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı