Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, son devirde toplumsal medyada sıkça karşılaşılan ‘bed rotting’ kavramı hakkında bilgi verdi.

Bed rotting bir teşhis değil, uzadığında ziyanlı olabilen bir geri çekilme davranışı!

‘Bed rotting’ kavramının, bilhassa son vakitlerde toplumsal medyada akım formunda popülerleşip karşımıza çıkan, bireylerin yorganın altına saklanmış, yanında atıştırmalıkları, elinde telefonuyla saatlerce yataktan çıkmayan hali olarak tanım edilebileceğini aktaran Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Bu durum bir nevi psikolojide geri çekilme savunma sisteminin çağdaş ve biraz da dijitalleşmiş bir hali.” dedi.

Klinik literatürde bu türlü resmi bir teşhis kelam konusu olmadığını, bunun daha çok bir davranış biçimi olduğunu söz eden Beyaz, “Bu durum bir teşhis olmasa da, bu davranışın bir semptom olma ihtimali olabilir. Yani kişinin dış dünyanın suratı, gürültüsü ve talepleri karşısında, bunaldığı ve yetişemediğini düşündüğü durumlarda bir çeşit rahatlama kaçınması; dış dünyadan izole bir biçimde kendini yenileme uğraşı üzere. Buradaki değerli konu,  kişinin rahatlayabilmek için bu harekete yöneldikten sonra bunun uzaması onun lehine işlemeyebilir.” halinde konuştu.

Yatakta kalmak kişiyi daha yorgun hissettiriyorsa bu dinlenme değil, ruhsal bir alarmdır!

Yatakta uzun mühlet kalmanın ne vakit dinlenme ne vakit ruhsal bir sorun sinyali olarak kıymetlendirilmesi gerektiğine değinen Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Bu ikisi ortasında kıymetli bir fark var ve bunu fark etmek mümkün.” dedi.

Bu farklara açıklık getiren Beyaz, şunları söyledi:

“Dinlenme, şarj olmak, yenilenmek üzeredir. Bittiğinde yataktan daha enerjik, tazelenmiş vaziyette gündelik hayata dönmeye istekli kalkılır. Dinlenme bir tamir sürecidir. Lakin bed rotting dediğimiz şeyde durum daha farklı. Şayet yataktan çıkıldığında ya da yatmaya devam edilirken daha yorgun, daha uyuşmuş, hatalı ve zihinsel olarak bulanık hissediliyorsa, bu artık bir dinlenme değil de bir çeşit kaçıştır. Yatakta geçirilen vakit keyif vermekten fazla, vakti öldürmeye ve niyetlerini susturmaya yarıyorsa, burada ruhsal bir alarm çalıyor denilebilir. Beden burada ‘baş edemiyorum’ demektedir. Yatakta keyif yapmakla, birkaç gün boyunca duş almadan yatmak ortasındaki fark, niyet ve sonuçtaki histir aslında.”

Depresyonu besleyen bir kısır döngüye neden oluyor!

Yatakta çürüme davranışının depresyon, tükenmişlik sendromu ve anksiyete ile etkileşimi bulunduğuna dikkat çeken Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Tükenmişlik sendromunda, bu davranış vücudun iflas bayrağını çekmesidir. Öz güç o kadar bitmiştir ki, kişi biyolojik olarak hareket edemez hale gelir.” dedi.

Anksiyetede ise yatağın bir tıp sığınak üzere görüldüğünü lisana getiren Beyaz, “Dış dünya tehditlerle doludur ve yorganın altı, o tehditlerin ulaşamayacağı inançlı bir liman olarak algılanabilir. Lakin en güçlü bağ depresyonla kurulur. Depresyonda olan çökkünlük hali nedeniyle şahsa kolunu kaldırmak bile büyük yük kaldırmak üzere gelir. ‘Bed rotting’, depresyonun hem bir sonucu hem de onu besleyen bir etkeni üzere. Kişi depresif olduğu için yatar, yattıkça hayatı kaçırır, hayatı kaçırdıkça daha çok depresif hisseder. Bu kısır döngü, kişiyi yavaş yavaş daha da olumsuz bir hale getirir.” açıklamasını yaptı.

Bed rotting, kişinin hayata iştirak isteğinin azaldığını gösterir! 

Bed rottingin, kişinin duygusal olarak ne yaşadığının bir göstergesi olabileceğine işaret eden Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, şöyle devam etti:

“Bed rotting kavramı tarifiyle uyumlu olacak biçimde bir kimsenin günlerini yatakta geçirmesi, onun hislerini düzenleme konusunda zorlandığı manasını taşıyabilir. Bu kavramın özünü ortaya koyan davranış, kişinin ‘duygularım o kadar ağır ya da o kadar boş ki, onlarla yüzleşmek yerine kendimi uyuşturmayı seçiyorum’ deme biçimidir. Yani  bunu kişinin hayattan kopmaya başladığının, daha doğrusu hayata iştirak gösterme isteğinde bir azalma olduğunun işareti olarak görebiliriz. Bu izole hal ile kişi yatakta kaldıkça, dış dünyadaki rolünü donduruyor üzere olur ve bu hal uzadıkça da, o rollere geri dönmek daha tasa edilesi bir hale gelir.”

Bed rotting, bir semptom olarak başlar; denetimsiz bırakıldığında bir soruna dönüşür! 

Bed rottingin bir semptom mu, yoksa başlı başına ele alınması gereken bir sorun mi olduğu konusunu kıymetlendiren Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Aslında her ikisinin de bir karşılığı bulunmakta. ‘Bed rotting’, günlük hayatın gerilimi yahut tükenme üzere altta yatan bir sorunun semptomudur; bir sonuçtur. Lakin denetimsiz bırakıldığında da, kendi başına bir sorun haline dönüşebildiğini söyleyebiliriz. Zira uzun müddet yatakta vakit geçirmek uyku hijyenini bozar, beslenme nizamına ziyan verir, toplumsal bağlar zayıflayabilir ve fizikî sıhhati da bir ölçü tehdit eder. Yani yangının dumanı olarak başlar ancak müdahale edilmediğinde de yangının kendisi haline gelebilir. Bu yüzden terapide bunu yalnızca bir depresyon belirtisi olarak geçiştirmeyiz; birebir vakitte davranışsal aktivasyon teknikleriyle kırılması gereken, başlı başına ziyanlı bir alışkanlık döngüsü olarak ele alırız.” tabirlerini kullandı.

Sorunlardan kaçınmak onların olduğundan daha şiddetli algılanmasına neden olur!

Bed rotting eğilimi olan bireylerin öncelikle gerçekçi, kolay fakat ısrarlı adımlarla başlaması gerektiğini vurgulayan Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Bazı kurallar belirlemeli ve buna uymaya uğraş gösterilmeliler.” dedi.

Yatağın sığınılacak bir liman olmadığının altını çizen Beyaz, kelamlarını şöyle tamamladı:

“Yatak yalnızca uyku için kullanılmalı. Sinema izlemek, yemek yemek ya da telefona bakmak için yatak yerine kesinlikle koltuğa geçilmeli. Bed rotting hali oluyorsa da kısa müddetliğine de olsa yataktan çıkaracak diş fırçalama, markete gidip gelme üzere kimi amaçlar koyulabilir. Sonrasında yataktan çıkmak daha kolaylaşacaktır. Odanın karanlık yahut loş olmaması sağlanmalı bu vesileyle de bilhassa sabahları uyanınca güneş ışığını alabilmek, beynindeki ‘uyan’ sinyallerini tetikler ve ruh halini düzenleyen serotonin üretimini artırır. Bu teklifler işe yaramadığında, ruhsal bir çökkünlük ve beraberinde de isteksizlik baş gösterdiğinde, günlük sorumluluklar hatta ferdî hijyen ihmal edilmeye başlandığında yardım için sinyaller çalıyor demektir. Unutulmamalı ki meselelerden kaçınmak onları olduğundan daha şiddetli bir formda algılamamızla sonuçlanır.” 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı