Yeni bir yılı karşılamaya hazırlanırken yeni kararlar almanın ve yeni amaçlar belirlemenin “zamanı kısımlara ayırma” eğilimiyle açıklanabileceğini belirten İstanbul Atlas Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Psikoloji Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Ülfet Uzunkoca, yeni yılın kişinin kendisiyle ilgili yeni ihtimalleri düşünmek için güçlü bir fırsat sunduğunu söyledi.

Bu periyodun kişinin neye muhtaçlık duyduğunu fark edebildiği ve bu gereksinimlere alan açmayı seçebildiği bir ruhsal eşik olarak görülebileceğini kaydeden Uzunkoca, “Bu periyot, bazıları için bu küçük düzenlemelerle ilerlemek, bazıları içinse daha mert ve kapsamlı değişimlere yönelmek manasına gelebilir.  Yeni yıl, tam da bu yüzden yenilenmeye dair umut ve hareket gücü taşır” diye konuştu.

İstanbul Atlas Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Psikoloji Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Ülfet Uzunkoca, yeni yıl öncesinde yeni kararlar alma ve gayeler belirlemenin psikolojisine ait değerlendirmede bulundu.

Psikolojik sıfırlama düğmesi üzere işliyor

Yeni yılın ekseriyetle taze bir başlangıç manasına geldiğini, bu devirde yeni kararlar alındığını ve yeni amaçlar belirlendiğini belirten Uzunkoca, “Bu durumu ‘zamanı kısımlara ayırma’ eğilimiyle açıklayabiliriz. Yani bizler doğal olarak vakti makul kesimlere bölüp, o modülleri birer dönüm noktası üzere kullanarak kendi hayatlarımızda değişim yaratmaya çalışırız. Öbür deyişle beşerler, makul vakit dilimlerini (yeni yıl, doğum günü, hatta yeni hafta) bir çeşit pak sayfa olarak görme eğilimindedir. Bu sayede geçmişteki yanılgılardan, başarısızlıklardan yahut ertelenmiş işlerden kendilerini ayrıştırıp, yeni bir motivasyonla başlama fırsatı bulurlar. Bu aslında bir nevi ruhsal bir sıfırlama düğmesi üzere işler. Bu sayede kendimizi ruhsal olarak yenilenmiş hissederiz” dedi.

Yeni yıl kolektif mana taşıyor

Yeni yılın bu kadar güçlü bir dönüm noktası olarak algılanmasının bir nedeninin de doğum günü üzere kişisel vakit işaretlerinden farklı olarak kolektif bir mana taşıması olduğunu kaydeden Uzunkoca, “Yeni yıl, kültürler ve toplumlar ortasında paylaşılan ender vakit eşiklerinden biridir. Herkesin tıpkı anda geçmiş yıla dönüp bakması, kıymetlendirme yapması ve yeni kararlara yönelmesi, bu devrin ruhsal tesirini güçlendirir. Ayrıyeten yeni yıl, birden fazla vakit bir duraklama, dinlenme ve kutlama periyoduyla birlikte gelir. Bu doğal duraklama hali, bireylerin hem geriye bakmasını hem de ileriye dönük planlar yapmasını kolaylaştırır ve ‘yeni bir başlangıç’ anlatısını daha güçlü kılar” dedi.

Psikolojik yenilenme ile zihinsel ve duygusal tazelenme hissediliyor

Psikolojik yenilenmenin, bireyin gündelik ömründe yaptığı şeylerle ve bu yaptıklarını nasıl deneyimlediğiyle yakından bağlantılı olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Ülfet Uzunkoca, “Psikolojik olarak yenilenme denildiğinde kastedilen şey, bireyin zihinsel ve duygusal olarak kendini tazelenmiş, motive olmuş ve yine enerjilenmiş hissetmesidir. Lakin bu his, sadece takvimin değişmesiyle ortaya çıkmaz. Ruhsal yenilenme, bireyin gündelik ömründe yaptığı şeylerle ve bu yaptıklarını nasıl deneyimlediğiyle yakından bağlantılıdır. Bu nedenle yenilenme, birden fazla vakit büyük ve esaslı değişimlerden değil, gündelik hayat içinde yaşanan küçük ancak fark edilen tecrübelerden beslenir” dedi. 

Küçük ve manalı orta maksatlar önemli

Bu açıdan bakıldığında ruhsal yenilenmenin, sadece belirli bireylere ya da özel şartlara mahsus bir durum değil; herkesin gündelik hayatında kendi aksiyonları üzerinden mümkün olabilen bir süreç olduğunu kaydeden Uzunkoca, “Bu noktada küçük ve manalı orta gayeler değer kazanır. Orta amaçlar, bireyin kendi davranışlarıyla ve ilerleyişiyle daha şuurlu bir temas kurmasına yardımcı olur. Kişi, belirlediği bir adımı hayata geçirdiğinde ya da koyduğu bir amaç doğrultusunda hareket ettiğini gördüğünde, yaptığı şeylerle kendisi ortasında daha net bir bağ kurar. Bu bağ, başarma hissinin ortaya çıktığı yerdir” diye konuştu.

Bir işi tamamlama, kişiyi kâfi ve aktif hissettiriyor

Başarma hissinin zihinsel ve duygusal olarak tazelenmeye kıymetli bir katkısı olduğunu belirten Uzunkoca, “Başarma hissi, soyut bir his değil; gün içerisinde sahiden hissedilen somut bir tecrübedir. Kişi, yaptığı bir şeyi tamamladığında ya da planladığı bir adımı gerçekleştirdiğinde, kendisini daha kâfi ve aktif hisseder. Bu tecrübe, bireyin zihinsel ve duygusal olarak tazelenmesine katkı sağlar. Zira kişi, kendi hareketleri üzerinden kendisiyle daha olumlu bir iç kıymetlendirme yapabildiği anda, ruhsal yenilenme hissi güçlenir” dedi.

Küçük adımların farkında olmak da yenilenmeye katkı sağlıyor

Psikolojik yenilenmenin sırf bir gayeye ulaşmakla ilgili değil; asıl olarak kişinin bu amaç sürecinin üzerinde durabilmesiyle ilgili olduğunu vurgulayan Uzunkoca, şunları söyledi:

“Bazen bir şeyi başaramamış olsak bile durabildiğimizi, kendimize yüklenmeden devam edebildiğimizi fark etmek de güçlü bir yenilenme tecrübesi yaratır. Kişinin bu anlarda kendi içsel gücüyle, dayanıklılığıyla ve sürece dair kurduğu bağla temas edebilmesi, ruhsal olarak tazelenmesine katkı sağlar. Bu nedenle ruhsal yenilenme, tek bir karar anıyla ya da büyük başlangıçlarla değil; bu cins başarma tecrübelerinin vakit içinde birikmesiyle oluşur. Birey, yaptığı küçük adımların farkında epeyce ve bu adımların kendisinde yarattığı etkiyi görebildikçe, kendini daha taze ve motive hisseder. Yenilenme bu manada, baştan başlamak değil; bulunduğu yerde yaptığı şeylerle yine temas edebilmek ve yoluna buradan devam edebildiğini hissedebilmektir.”

Ara gayelere ulaşmak da kutlanmalı

Ara amaçlara ulaşmış olmanın da kutlamaya bedel olduğunu belirten Uzunkoca, “Ara amaçlarınıza ulaştığınız vakit kesinlikle küçük de olsa bir kutlamasını yapın, bu orta gayeye ulaşmış olmanın keyfini çıkarın ve sonraki amacınıza odaklanın. Bazen bu küçük amaçlara ulaşılmamış da olabilir. İşte bu orta noktalar tam da bunun için var; nerede olduğumuzu görmek, durmak ve gerekirse yolu yine ayarlamak için. Büyük maksatlara giden yol her vakit düz ilerlemez; bazen yavaşlar, bazen istikamet değiştirir. Yenilenme de tam olarak burada başlar. İnsan, durabildiği, fark edebildiği ve kendine yüklenmeden yine taraf çizebildiği anlarda sahiden tazelenir. Zira yenilenmek, baştan başlamak değil; bulunduğu yerden yine taraf çizebilmektir” diye konuştu.

Yeni yıl, yeni ihtimalleri düşünmek için güçlü bir fırsat sunar

Dr. Öğr. Üyesi Ülfet Uzunkoca, kelamlarını şöyle tamamladı: “Bu açıdan bakıldığında yeni yıl, kendimizle ilgili yeni ihtimalleri düşünmek için güçlü bir fırsat sunar. Bazıları için bu küçük düzenlemelerle ilerlemek manasına gelebilir; bazıları içinse daha yavuz ve kapsamlı değişimlere yönelmek. Bu periyot, neye muhtaçlık duyduğumuzu fark edebildiğimiz ve bu gereksinimlere alan açmayı seçebildiğimiz bir ruhsal eşik olarak görülebilir. Yeni yıl, tam da bu yüzden, yenilenmeye dair umut ve hareket gücü taşır.”

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı