Rusya’nın Ukrayna’yı işgaliyle başlayan savaşın bitişi ⁠için ABD’nin de dahil olduğu ⁠diplomatik eforlar artarken, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, pazar günü ABD Lideri Donald Trump ile görüşmek için anlaştıklarını açıkladı. Zelenski’nin, “Yeni yıldan evvel ⁠pek ⁠çok şey hakkında karar verilebilir.” sözlerine ABD Başkanı Trump’tan yanıt geldi. Politico’ya konuşan Trump, Zelenski’yi yönelik ““Ben onaylamadığım sürece onun elinde hiçbir şey yok. O yüzden, bakalım ne getirmiş.” tabirini kullandı.

Görüşmenin güzel geçeceğine inandığını söyleyen ABD lideri, yakın zamanda Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin ile de görüşmeyi planladığını tabir etti.

ZELENSKİ BARIŞ PLANINI AÇIKLAMIŞTI

Zelenski, Ukrayna ile ABD ortasında Rusya ile savaşı sona erdirmeye yönelik olarak görüşülen 20 unsurluk çerçeve barış planını birinci sefer kamuoyuyla paylaşmıştı. Ukrayna lideri, Trump görüşmesi öncesi planın yüzde 90’ının hazır olduğunu belirtmişti.

MADDE HUSUS TASLAK PLAN

Zelenski’nin açıkladığı ve ofisi tarafından paylaşılan taslak metindeki unsurlar şöyle:

1. Ukrayna’nın egemenliği yine teyit edilecek.

2. Rusya ile Ukrayna ortasında tam ve tartışmasız bir saldırmazlık mutabakatı öngörülüyor. Uzun vadeli barışı sürdürebilmek için, temas sınırını uzay tabanlı insansız izleme sistemleriyle denetleyecek, ihlallerin erken tespitini sağlayacak ve uyuşmazlıkları çözecek bir izleme sistemi kurulacak.

3. Ukrayna güçlü güvenlik garantileri alacak. 4. Ukrayna, silahlı kuvvetlerini mevcut 800 bin işçi ile koruyacak. Daha evvelki ABD taslağı, Ukrayna’nın asker sayısını azaltmasını öngörüyordu.

5. ABD, NATO ve Avrupa ülkeleri, NATO’nun kurucu antlaşmasındaki 5’inci hususa benzeri karşılıklı savunma kararları içeren güvenlik garantileri sağlayacak.

6. Rusya, Avrupa ve Ukrayna’ya yönelik saldırmazlık siyasetini gerekli tüm yasal düzenlemeler ve onay evraklarıyla resmileştirecek. Bu süreç Devlet Duması’nda ezici çoğunlukla onaylanacak.

7. Ukrayna, belli bir tarihte Avrupa Birliği üyesi olacak ve kısa vadede Avrupa pazarına ayrıcalıklı erişim elde edecek.

8. Ukrayna’ya yönelik güçlü bir global kalkınma paketi sağlanacak. Bu paket yatırım ve gelecekteki refahı kapsayan farklı bir mutabakatla tanımlanacak.

9. Ekonomik toparlanma, hasar gören bölgelerin tekrar inşası ve insani problemler için çeşitli fonlar kurulacak. Gaye, Ukrayna’nın potansiyelini tam olarak hayata geçirmesi için 800 milyar dolar mobilize etmek.

10. Ukrayna, ABD ile hür ticaret muahedesi sürecini hızlandıracak. Zelenski, Washington’un tavrının, Ukrayna’ya hür ticaret erişimi verilmesi durumunda Rusya’ya da emsal şartlar sunulması tarafında olduğunu söyledi.

11. Ukrayna, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması doğrultusunda nükleer silaha sahip olmayan bir devlet olarak kalacağını teyit edecek.

12. Zaporijya Nükleer Santrali: Zelenski, Avrupa’nın en büyük nükleer santrali olan ve cephe çizgisine yakın, Rus güçlerinin denetimindeki santral konusunda ABD ile şimdi muahede sağlanamadığını söyledi. ABD’nin önerisi Ukrayna, ABD ve Rusya’nın eşit hisselere sahip olduğu, Amerikalıların baş yönetici rolünü üstlendiği ortak bir işletme kurulması istikametinde. Kiev’in önerisi ise sırf ABD ve Ukrayna’nın yer aldığı, yüzde 50–50 ortaklı bir yapı kurulması. Üretilen gücün yarısının Ukrayna’ya verilmesi, öteki yarısının ise ABD tarafından bağımsız halde tahsis edilmesi.

13. Ukrayna ve Rusya, eğitim sisteminde ve toplum genelinde farklı kültürlere anlayış ve müsamahayı teşvik eden, ırkçılık ve önyargıyı ortadan kaldırmayı amaçlayan programları hayata geçirmeyi taahhüt edecek. Ukrayna, dini müsamaha ve azınlık lisanlarının korunmasına ait AB kurallarını uygulayacak.

14. Toprak sıkıntısı: Zelenski, bunun en karmaşık ve şimdi tahlile kavuşmamış başlık olduğunu söyledi. Rusya, Ukrayna’nın Donetsk bölgesinde hala denetim ettiği alanlardan askerlerini çekmesini istiyor. Kiev ise çatışmaların mevcut cephe sınırlarında durdurulmasını savunuyor. Washington, Ukrayna’nın denetimindeki Donetsk bölgesinde silahsızlandırılmış bölgeler ve hür ekonomik bölge kurulmasını öneriyor.

15. Gelecekteki toprak düzenlemelerine ait mutabakat sağlandıktan sonra, Rusya ve Ukrayna bu düzenlemeleri güç kullanarak değiştirmemeyi taahhüt edecek.

16. Rusya, Ukrayna’nın Dinipro Irmağı ve Karadeniz’i ticari maksatlarla kullanmasını engellemeyecek. Seyrüsefer ve nakliyat özgürlüğünü kapsayan başka bir denizcilik ve erişim muahedesi imzalanacak. Dinipro’nun denize açıldığı Kinburn Burnu silahsızlandırılacak.

17. Aşağıdaki başlıkları çözmek üzere bir insani komite kurulacak:

a) Tüm kalan savaş esirleri “hepsi hepsi karşılığında” unsuruyla takas edilecek.

b) Çocuklar dahil tüm sivil tutuklular ve rehineler geri gönderilecek.

c) Çatışmadan ziyan gören mağdurların acılarının giderilmesine yönelik düzenlemeler yapılacak.

18. Ukrayna, muahedenin imzalanmasının akabinde mümkün olan en kısa müddette seçimlere gidecek.

19. Mutabakat hukuken bağlayıcı olacak. Uygulaması, başkanlığını Lider Trump’ın yapacağı bir Barış Kurulu tarafından denetlenecek ve garanti altına alınacak. Ukrayna, Avrupa, NATO, Rusya ve ABD bu sistemde yer alacak. İhlaller durumunda yaptırımlar uygulanacak.

20. Tüm tarafların bu muahede üzerinde mutabakata varmasıyla birlikte tam ateşkes derhal yürürlüğe girecek.