Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü ile Çocuk-Ergen Klinik Psikolog Aybeniz Yıldırım, 15 yaş altı çocuklara yönelik toplumsal medya yasağını, gelişimsel beyin yapısı, ruh sıhhati riskleri ve aile-okul rehberliği gerekliliği üzerinden ele alarak değerlendirmelerde bulundular.

15 yaş altı çocuklar, gelişimsel olarak toplumsal medyanın risklerini filtreleyebilecek durumda değil!

15 yaş altı devrin, beynin bilhassa prefrontal korteksinin şimdi gelişimini tamamlamadığı bir evre olduğunu söz eden Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, “Bu nedenle çocuklar, toplumsal medyada karşılaştıkları içerikleri yetişkinler üzere değerlendiremez ve filtreleyemez. Dürtü denetimi, risk kıymetlendirme ve sonuçları öngörme marifetleri bu yaş kümesinde sonludur.” dedi.

“Bilimsel çalışmalar, erken yaşta ve ağır toplumsal medya kullanımının depresif belirtiler, dikkat problemleri, davranış sorunları, siber zorbalık, yaşa karşıt içeriklere maruz kalma, vücut algısı ve benlik hürmeti meseleleri, toplumsal karşılaştırma ve bağımlılık gibisi kullanım örüntülerini artırabildiğini gösteriyor.” diyen Ülkü, uyku tertibinin bozulması, akademik fonksiyonellikte düşüş ve toplumsal geri çekilmenin, klinik müracaatlarda sık karşılaşılan tablolar ortasında olduğuna işaret etti.

Yaş temelli yasaklar hamidir, fakat tek başına kâfi değil! 

Sosyal medya kullanımının sonlandırılmasına yönelik düzenlemelerin, ruh sıhhatini muhafaza açısından değerli bir kollayıcı adım olarak değerlendirilebileceğini lisana getiren Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, “Ayrıca toplumsal medya, çocukların hata örgütleri ve istismar edici yapılar tarafından gaye alınabildiği bir alan hâline de gelebilmektedir.” dedi.

Dijital platformlar üzerinden manipülasyon yoluyla suça sürüklenen çocuklara dair olaylar göz önüne alındığında, yaş temelli düzenlemelerin bir güvenlik bariyeri oluşturabileceğini kaydeden İdeal, “Ancak bu bariyerin tek başına kâfi olmadığı unutulmamalı. Katı ve açıklamasız yasaklar, çocuklarda merak hissini artırarak zımnî ve kontrolsüz kullanım riskini doğurabilir. Bu da çocuğun yaşadığı olumsuz tecrübeleri paylaşamamasına ve yalnız hissetmesine yol açabilir.” ihtarında bulundu.

Sürekli ekran başında olan bir yetişkinin, çocuktan hudutlu kullanım beklemesi gerçekçi değil!

Ailelere tekliflerde bulunan Dava, şunları söyledi:

“En kritik öge bağlantıdır. Aileler, dijital ortamda neyin inançlı, neyin riskli olduğunu açıkça konuşmalı, mahremiyet ve sonlar konusunda yaşa uygun bilgi vermeli, zorbalık ya da rahatsız edici bir durum yaşandığında çocuğun bunu paylaşabileceği inançlı bir bağ ortamı oluşturmalıdır. Ebeveynlerin kendi dijital alışkanlıkları da güçlü bir modeldir. Daima ekran başında olan bir yetişkinin, çocuktan sonlu kullanım beklemesi gerçekçi değildir.”

Sosyal medya yasağı, aile, okul ve psikososyal dayanaklarla birlikte manalı bir muhafaza sağlar!

Sosyal medya yasağının, çocukların vakitlerini yüz yüze toplumsal etkileşimlere yönlendirmelerine imkan tanıyabileceğine değinen Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, “Oyun, spor, sanat ve küme aktiflikleri, empati, çatışma çözme ve duygusal düzenleme üzere temel toplumsal marifetlerin gelişimini dayanaklar. Fakat bunun için çocukların çevrimdışı dünyada akranlarıyla bir ortaya gelebileceği inançlı alanların kesinlikle desteklenmesi gerekir.” dedi.

Okullarda ise dijital okuryazarlığın sırf teknik bir marifet olarak değerlendirilmemesi gerektiğini aktaran Dava, “Güvenli internet kullanımı, siber zorbalıkla baş etme, mahremiyet, eleştirel düşünme ve yardım isteme hünerlerini kapsayan bir ruh sıhhati alanı olarak ele almalı. Bu eğitimin erken yaşlardan itibaren verilmesi, çocukları dijital dünyaya karşı daha donanımlı hâle getirir. Çocukları korumak, onları dünyadan izole etmek değil; dijital dünyaya güçlü bireyler olarak hazırlamaktır. Toplumsal medya yasağı, lakin aile, okul ve psikososyal takviyelerle birlikte ele alındığında manalı bir esirgeyici çerçeve sunabilir.” tabirlerini kullandı.

Sosyal medya yasağı, çocukların ruh sıhhatini müdafaaya yönelik çok katmanlı bir müdahale alanı!

Çocuk-Ergen Klinik Psikolog Aybeniz Yıldırım ise Türkiye’de 15 yaş altı çocuklara yönelik toplumsal medya yasağı tartışmalarının, sırf bir düzenleme sıkıntısı değil; çocuk ve ergen ruh sıhhatini direkt ilgilendiren çok katmanlı bir mevzu olduğunu vurguladı.

Klinik müşahedelerin, erken yaşta kontrolsüz toplumsal medya kullanımının çocuklarda korkuyu artırdığını, benlik algısını olumsuz etkilediğini ve akran karşılaştırmalarını ağırlaştırdığını gösterdiğini aktaran Yıldırım, “Dikkat ve uyku sorunları de bu tabloya sıklıkla eşlik etmektedir. Bu nedenle sınırlama fikri birinci bakışta hami bir adım üzere kıymetlendirilebilir.” dedi.

Tamamen yasaklanan alanlar, çocuklar tarafından daha alımlı hâle gelebilir!

Ruh sıhhati perspektifinden bakıldığında, tek başına getirilen yasakların her vakit beklenen etkiyi yaratmadığına dikkat çeken Klinik Psikolog Aybeniz Yıldırım, “Yasaklar kısa vadede erişimi kısıtlasa da, çocuklara dijital marifet kazandırılmadığında sorun birden fazla vakit sadece ertelenmiş olur.” dedi.

Çocukluk ve ergenliğin merakın ağır olduğu periyotlar olduğunu hatırlatan Yıldırım, “Tamamen yasaklanan alanlar, çocuklar tarafından daha cazibeli hâle gelebilir. Bu durum bilinmeyen kullanım, kontrolsüz içerik tüketimi ve yaşanan olumsuz tecrübelerin paylaşılmaması üzere riskleri beraberinde getirebilir.” açıklamasını yaptı.

Aileler itimat ilgisini güçlendirecek halde hareket etmeli!

Ailelerin temel rolünün, çocukları toplumsal medyadan büsbütün uzak tutmak değil; onlara rehberlik etmek olduğunun altını çizen Yıldırım, “‘Ne izliyorsun?’ sorusundan çok, ‘Bunu izleyince nasıl hissettin?’, ‘Bu içerik sana ne düşündürdü?’ üzere sorular, çocuğun duygusal dünyasını anlamayı sağlar ve inanç ilgisini güçlendirir.” teklifinde bulundu.

Dijital çağda ruh sıhhatini koruyan temel ögeler; şuur, münasebet ve rehberlik…

Sosyal medyanın, günümüzde akran münasebetlerinin de bir kesimi olduğuna vurgu yapan Klinik Psikolog Aybeniz Yıldırım, “Bu alandan büsbütün dışlanmak, kimi çocuklarda ‘geri kalıyorum’ ya da ‘dışlanıyorum’ algısına yol açabilir. Bu nedenle yasakların, çocukların toplumsal muhtaçlıklarını göz arkası etmeyen bir çerçevede ele alınması değerlidir.” dedi.

Okullarda dijital okuryazarlık ve siber zorbalık farkındalığına yönelik çalışmaların, bu sürecin ruh sıhhati boyutunu dengeleyen kıymetli dayanak alanları olduğunu lisana getiren Yıldırım, kelamlarını şöyle tamamladı:

“Çocukları dijital dünyadan müdafaanın yolu, onları bu dünyaya hazırlamaktan geçer. Yasaklar hudut koyabilir; lakin gerçek müdafaa, çocuğun şuur kazanması, destekleyici alakalar kurması ve rehberlik almasıyla mümkündür. Dijital çağda ruh sıhhatini koruyan temel ögeler; şuur, münasebet ve rehberliktir.”

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı